Je hersenen, cel per cel
Studie van VIB, KU Leuven en UZ Leuven onderzoekt hersenweefsel dat om noodzakelijke reden verwijderd werd tijdens chirurgie.

Waarom is hersenonderzoek nodig?
Dankzij uitvoerig onderzoek sporen we ziektes steeds gemakkelijker op, en hebben we behandelingen waar de vorige generaties niet van durfden dromen. Helaas is er nog veel ruimte voor verbetering, zeker wanneer het over hersenaandoeningen gaat. Deze aandoeningen zijn vaak moeilijk of zelfs niet te behandelen, en hebben een grote impact op patiënten en hun omgeving. In 2004 leefden naar schatting 2,9 miljoen Belgen met een hersenaandoening, wat de Belgische staat jaarlijks 10,6 miljard euro kostte.
Hoe gebeurt hersenonderzoek, en waarover gaat deze studie?
Onze hersenen zijn een complex orgaan, waarin verschillende soorten cellen miljarden verbindingen met elkaar maken. Onderzoekers bestuderen de werking van de hersenen in het laboratorium aan de hand van hersenweefsel van overleden patiënten, maar ook in gekweekte cellen en - wanneer het echt niet anders kan - proefdieren. Levend hersenweefsel is echter veel complexer dan de materialen waarmee het in het laboratorium nagebootst wordt. "Vers" hersenweefsel, dat we cel per cel kunnen analyseren, is dus van onschatbare waarde voor het hersenonderzoek. Maar het is moeilijk te verkrijgen, omdat hersenweefsel uiteraard nooit zonder goede therapeutische reden van een patiënt wordt afgenomen. Daarom startten we deze studie. We vragen aan mensen die, bijvoorbeeld omwille van epilepsie, een hersenoperatie ondergaan waarbij een stukje hersenweefsel weggenomen moet worden, of zij dit stukje willen afstaan voor verder onderzoek. Zo hopen we het brein en verschillende hersenziektes beter te leren begrijpen.
Wie zijn we en wat doen we?
Bart & Renzo
Prof. dr. Bart De Strooper en prof. Renzo Mancuso zijn experts op het gebied van de ziekte van Alzheimer. Bij deze ziekte sterven zenuwcellen in de hersenen af, wat uiteindelijk leidt tot dementie. Om de ziekte van Alzheimer te behandelen, focusten wetenschappers vroeger vooral op deze zenuwcellen zelf, om zo de schade te voorkomen of te herstellen. Na vele jaren onderzoek is er nu veel meer geweten over de ziekte van Alzheimer, maar genezen is nog steeds niet mogelijk. Daarom worden nu nieuwe aspecten van de ziekte onderzocht. Bart en Renzo zijn geïnteresseerd in de rol die de immuuncellen van de hersenen hierin spelen. Deze immuuncellen kunnen zenuwcellen beschermen, maar hun overreactie kan in sommige gevallen schadelijk worden, vooral op lange termijn. Bart en Renzo proberen deze verschillende reacties en hun gevolgen voor de gezondheid van de hersenen te begrijpen.
Onderzoeksresultaten
Nature Neuroscience paper Mancuso et al. 2019
Pierre & Joris
Sarah
Adrian
Prof. Adrian Liston bestudeert het immuunsysteem. Er werd lang gedacht dat immuuncellen die typisch zijn voor het bloed niet aanwezig zijn in de hersenen, maar het is nu duidelijk dat dit onderscheid niet zo strikt is. Samen met zijn collega's toonde Adrian aan dat sommige witte bloedcellen zich ook in de hersenen kunnen bevinden, waar ze de lokale immuuncellen van de hersenen beïnvloeden. Adrian blijft deze nieuwe rol van het immuunsysteem verder onderzoeken, en bestudeert wat het effect van de aanwezigheid van deze cellen is op de hersenfunctie, in het bijzonder het geheugen.
Onderzoeksresultaten
Cell paper Pasciuto et al. 2020
Nieuwsbericht The Science Breaker

Deze studie wordt gecoördineerd door neurochirurg prof. dr. Tom Theys.
Met vragen of bezorgdheden kan je steeds bij hem terecht.
Hoe beschermen we jouw privacy?
Meer informatie
Algemene informatie over deelname aan een klinische studie bij UZ Leuven kan je hier terugvinden: